عید قربان (عید اضحی)، یکی از بزرگترین اعیاد مسلمانان و یادآور بندگی خالصانه حضرت ابراهیم (ع) است. شکوه این عید با اقامه نماز عید قربان تکمیل میشود. در این مقاله، نحوه خواندن این نماز، قنوتهای مخصوص، اعمال شب و روز عید و نکات فقهی آن را بر اساس کتاب شریف مفاتیحالجنان بررسی میکنیم.
زمان اقامه نماز عید قربان
وقت نماز عید قربان از اول آفتاب (طلوع خورشید) تا ظهر است. مستحب است که در عید قربان، نماز بعد از بلند شدن آفتاب خوانده شود و اگر قصد قربانی دارید، مستحب است ابتدا نماز را بخوانید و سپس اقدام به ذبح قربانی نمایید.
آموزش مرحلهبهمرحله نحوه خواندن نماز عید قربان
نماز عید قربان دو رکعت است که در هر رکعت تعدادی تکبیر و قنوت مخصوص دارد.
رکعت اول
- نیت: نیت قلبی برای ادای نماز عید قربان (قربة الی الله).
- تکبیرة الاحرام: گفتن «الله اکبر».
- حمد و سوره: قرائت سوره حمد و یک سوره دیگر (مستحب است سوره «اعلی» خوانده شود).
- تکبیرها و قنوتها: بعد از سوره، باید ۵ تکبیر بگویید و بعد از هر تکبیر، یک قنوت بخوانید. (در مجموع ۵ قنوت).
- بعد از قنوت پنجم، تکبیر ششم را گفته و به رکوع و سپس به سجده میروید.
رکعت دوم
- حمد و سوره: قرائت سوره حمد و یک سوره دیگر (مستحب است سوره «شمس» خوانده شود).
- تکبیرها و قنوتها: بعد از سوره، باید ۴ تکبیر بگویید و بعد از هر تکبیر، یک قنوت بخوانید. (در مجموع ۴ قنوت).
- بعد از قنوت چهارم، تکبیر پنجم را گفته و به رکوع و سپس به دو سجده میروید.
- تشهد و سلام: پایان نماز.
متن قنوت نماز عید قربان (مفاتیحالجنان)
در قنوت نماز عید هر دعا و ذکری میتوان خواند، اما ثواب بسیار زیادی برای این دعای مخصوص که در مفاتیح آمده، ذکر شده است:
«اللّٰهُمَّ أَهْلَ الْکِبْرِیَاءِ وَالْعَظَمَةِ، وَأَهْلَ الْجُودِ وَالْجَبَرُوتِ، وَأَهْلَ الْعَفْوِ وَالرَّحْمَةِ، وَأَهْلَ التَّقْوَىٰ وَالْمَغْفِرَةِ، أَسْأَلُکَ بِحَقِّ هٰذَا الْیَوْمِ الَّذِی جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمِینَ عِیداً، وَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ ذُخْراً وَشَرَفاً وَمَزِیداً، أَنْ تُصَلِّیَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تُدْخِلَنِی فِی کُلِّ خَیْرٍ أَدْخَلْتَ فِیهِ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تُخْرِجَنِی مِنْ کُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّدٍ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَعَلَیْهِمْ أَجْمَعینَ. اللّٰهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ خَیْرَ مَا سَأَلَکَ مِنْهُ عِبَادُکَ الصَّالِحُونَ، وَأَعُوذُ بِکَ فِیهِ مِمَّا اسْتَعَاذَ مِنْهُ عِبَادُکَ الْمُخْلَصُونَ.»
تکبیرهای مشهور بعد از نماز عید قربان
مستحب است بعد از ده نماز که اولین آنها نماز ظهر روز عید و آخرین آنها صبح روز دوازدهم است، این تکبیرها گفته شود (اگر در منا باشید این سنت تا ۱۵ نماز ادامه دارد):
«اللّٰهُ أَکْبَرُ، اللّٰهُ أَکْبَرُ، لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ، وَاللّٰهُ أَکْبَرُ، اللّٰهُ أَکْبَرُ، وَ لِلّٰهِ الْحَمْدُ، اللّٰهُ أَکْبَرُ عَلَىٰ مَا هَدَانَا، اللّٰهُ أَکْبَرُ عَلَىٰ مَا رَزَقَنَا مِنْ بَهِیمَةِ الْأَنْعَامِ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلَىٰ مَا أَبْلَانَا.»
جدول اعمال روز عید قربان (بر اساس مفاتیح)
| عنوان عمل | توضیحات |
|---|---|
| غسل عید | مستحب موکد (قبل از نماز عید) |
| نماز عید | اصلیترین شعیره این روز |
| دعای ندبه | قرائت دعای ندبه در صبح عید |
| قربانی کردن | برای کسانی که توانایی مالی دارند (سنت موکد) |
| اطعام و انفاق | هدیه دادن گوشت قربانی به نیازمندان |
| زیارت امام حسین (ع) | فضیلت بسیار زیادی برای این روز دارد |
سوالات متداول
۱. آیا نماز عید قربان در زمان غیبت واجب است؟
در زمان غیبت حضرت ولیعصر (عج)، این نماز بر اساس نظر اکثر مراجع تقلید مستحب است، اما به صورت جماعت با قصد رجاء (امید ثواب) خوانده میشود.
۲. اگر قنوتها را فراموش کنیم نماز باطل میشود؟
خیر، اگر تعداد تکبیرها یا قنوتها را کم و زیاد کنید یا فراموش کنید، نماز باطل نمیشود، اما از ثواب آن کاسته میشود.
۳. آیا میتوان نماز عید قربان را فرادی (تک نفره) خواند؟
بله، خواندن این نماز به صورت فرادی در منزل نیز صحیح و مستحب است.
۴. خوردن چیزی قبل از نماز عید قربان جایز است؟
مستحب است در عید قربان، افطار خود را با گوشت قربانی (بعد از نماز) انجام دهید و قبل از نماز چیزی میل نکنید (برعکس عید فطر).
