نماز استخاره چگونه است؟ این سؤال برای افرادی مطرح میشود که در انجام یک کار مباح دچار تردید هستند و میخواهند از خداوند طلب خیر کنند. نماز استخاره یکی از روشهای درخواست خیر از خداوند است و در منابع اسلامی به شکلهای مختلفی برای آن دستوراتی نقل شده است.
در یکی از روشهای مشهور، نماز استخاره دو رکعت است و پس از آن فرد از خداوند میخواهد اگر انجام کار موردنظر به خیر اوست، آن را برایش آسان و فراهم کند و اگر به ضرر اوست، آن را از او دور سازد. دفتر آیتالله سیستانی نیز نماز استخاره را از نمازهای مستحبی دانسته و یکی از شیوههای آن را خواندن دو رکعت نماز و سپس طلب خیر معرفی کرده است.
نماز استخاره چیست؟
استخاره در اصل به معنای طلب خیر کردن از خداوند است. در نماز استخاره، فرد از خداوند میخواهد در مورد کاری که قصد انجام آن را دارد، خیر را برای او مقدر کند.
در منابع فقهی، برای استخاره روشهای مختلفی ذکر شده است. برای نمونه، در توضیحات دفتر آیتالله سیستانی آمده است که نماز استخاره از نمازهای مستحبی است و برای اقدام به اموری مانند ازدواج یا سفر میتوان از آن استفاده کرد.
بنابراین اگر میپرسید نماز استخاره چگونه است؟ باید توجه داشته باشید که یک روش واحد برای همه انواع استخاره وجود ندارد و روشهای مختلفی در منابع اسلامی نقل شده است.
نماز استخاره چند رکعت است؟
نماز استخاره در روش مشهور، دو رکعت است.
این نماز از نظر تعداد رکعت مانند نماز صبح است؛ یعنی:
- رکعت اول شامل حمد و یک سوره است.
- رکعت دوم نیز شامل حمد و یک سوره است.
- پس از پایان دو رکعت، فرد دعای طلب خیر را میخواند.
در یک روایت نقلشده از امام صادق(ع)، پس از دو رکعت نماز، طلب خیر از خداوند توصیه شده است. همچنین در همان روایت آمده است که برای سوره بعد از حمد، خواندن هر سورهای کافی است و سوره توحید و کافرون نیز ذکر شدهاند.
نیت نماز استخاره چگونه است؟
برای نماز استخاره میتوان با قصد قربت به خداوند نیت کرد.
لازم نیست نیت را حتماً با صدای بلند بیان کنید. کافی است در قلب خود قصد کنید که دو رکعت نماز استخاره را برای طلب خیر از خداوند به جا میآورید.
برای مثال میتوانید در ذهن خود نیت کنید:
«دو رکعت نماز استخاره، برای طلب خیر از خداوند و به قصد قربت میخوانم.»
نکته مهم این است که موضوع استخاره برای خود شما مشخص باشد. برای مثال اگر درباره ازدواج استخاره میکنید، بهتر است دقیقاً بدانید استخاره مربوط به کدام تصمیم است.
نماز استخاره چگونه خوانده میشود؟
اگر بخواهیم روش ساده و کاربردی نماز استخاره را بیان کنیم، میتوان آن را در چند مرحله انجام داد.
اول؛ وضو گرفتن
برای خواندن نماز، مانند سایر نمازها میتوانید وضو بگیرید.
دوم؛ نیت نماز استخاره
پس از آماده شدن برای نماز، قصد کنید دو رکعت نماز استخاره را برای طلب خیر از خداوند به جا آورید.
سوم؛ خواندن رکعت اول
رکعت اول را مانند نماز صبح بخوانید.
ابتدا سوره حمد و سپس یک سوره از قرآن را قرائت کنید.
در برخی نقلها برای این نماز سورههای مشخصی پیشنهاد شده است، اما طبق توضیح فقهی دفتر آیتالله سیستانی، در این روش خواندن هر سورهای کافی است.
چهارم؛ خواندن رکعت دوم
رکعت دوم نیز مانند رکعت دوم نماز صبح خوانده میشود.
پس از سوره حمد، یک سوره از قرآن بخوانید و سپس رکوع، دو سجده و سایر اعمال نماز را انجام دهید.
پنجم؛ طلب خیر از خداوند
پس از پایان نماز، از خداوند بخواهید که خیر واقعی را برای شما مقدر کند.
مضمون دعا باید این باشد که اگر انجام کار موردنظر برای دین، دنیا و آینده شما خیر است، خداوند آن را آسان و مبارک کند و اگر به ضرر شماست، آن را از شما دور سازد.
دعای استخاره بعد از نماز چیست؟
یکی از دعاهایی که در منابع برای طلب خیر نقل شده، دعایی با این مضمون است:
«اللَّهُمَّ إِنْ کَانَ هٰذَا الْأَمْرُ خَیْراً لِی فِی دِینِی وَدُنْیَایَ فَیَسِّرْهُ لِی وَقَدِّرْهُ لِی، وَإِنْ کَانَ غَیْرَ ذٰلِکَ فَاصْرِفْهُ عَنِّی.»
یعنی:
«خدایا، اگر این کار برای دین و دنیای من خیر است، آن را برایم آسان و مقدر کن و اگر خیر نیست، آن را از من دور کن.»
این مضمون در روایتی از امام صادق(ع) درباره نماز استخاره نقل شده است.
هنگام گفتن عبارت «این کار»، میتوانید موضوعی را که درباره آن استخاره کردهاید در ذهن خود مشخص کنید.
آیا برای نماز استخاره باید سوره خاصی بخوانیم؟
خیر، در روش کلی نماز استخاره، الزام به یک سوره مشخص وجود ندارد.
طبق توضیح دفتر آیتالله سیستانی، بعد از حمد میتوان هر سورهای را خواند و در روایت مورد اشاره، سوره توحید و کافرون نیز پیشنهاد شدهاند.
بنابراین اگر توانایی خواندن سوره خاصی را ندارید، میتوانید از سورههای دیگری که میدانید استفاده کنید.
آیا وضو برای نماز استخاره لازم است؟
از آنجا که نماز استخاره یک نماز است، برای انجام صحیح نماز باید احکام مربوط به طهارت و وضو رعایت شود.
بنابراین اگر قصد دارید نماز استخاره بخوانید، بهتر است با وضو و در شرایط صحیح نماز اقدام کنید.
البته وضو را نباید با همه روشهای استخاره یکسان دانست. برای مثال، در توضیحات مربوط به استخاره ذاتالرقاع، جزئیات خاصی درباره شیوه انجام استخاره مطرح شده است.
آیا نماز استخاره برای ازدواج هم خوانده میشود؟
بله، نماز استخاره میتواند در مورد امور مباح مانند ازدواج مورد استفاده قرار گیرد.
برای مثال، فردی که درباره اصل ازدواج با شخصی خاص تحقیق کرده و همچنان در تصمیم خود تردید دارد، میتواند از خداوند طلب خیر کند.
با این حال، بهتر است استخاره جایگزین تحقیق، مشورت و بررسی شرایط واقعی ازدواج نشود.
مواردی مانند:
- اخلاق و رفتار فرد
- اعتقادات
- مسئولیتپذیری
- شرایط خانوادگی
- وضعیت اقتصادی
- سلامت روانی و جسمی
- اهداف زندگی
- تناسب فرهنگی
- نظر خانواده
- و شناخت کافی از طرف مقابل
باید پیش از تصمیمگیری بررسی شوند.
آیا نماز استخاره برای هر کاری مناسب است؟
استخاره معمولاً برای زمانی مطرح میشود که فرد درباره یک کار مباح مردد است و پس از فکر و بررسی همچنان نیاز به طلب خیر دارد.
برای کارهایی که از نظر شرعی واجب یا حرام هستند، استخاره به معنای تعیین تکلیف شرعی نیست.
برای مثال، اگر کاری واجب باشد، نمیتوان با استخاره تصمیم گرفت که آن را انجام بدهیم یا نه؛ زیرا حکم شرعی از قبل مشخص است.
همچنین اگر کاری حرام باشد، استخاره نمیتواند آن را حلال کند.
بنابراین ابتدا باید حکم شرعی و عقلانی موضوع مشخص شود و سپس در صورت باقی ماندن تردید درباره یک امر مباح، میتوان درباره روش استخاره پرسوجو کرد.
آیا بعد از نماز استخاره باید خواب ببینیم؟
خیر. دیدن خواب، شرط انجام یا نتیجه استخاره نیست.
نباید تصور کرد که حتماً بعد از نماز استخاره باید خواب خاصی ببینید و از طریق خواب جواب استخاره را دریافت کنید.
هدف اصلی نماز استخاره، طلب خیر از خداوند است.
بنابراین اگر بعد از نماز هیچ خوابی ندیدید، به این معنا نیست که استخاره شما انجام نشده است.
آیا بعد از نماز استخاره باید منتظر یک نشانه باشیم؟
لزومی ندارد نتیجه استخاره حتماً با یک اتفاق خارقالعاده یا نشانه مشخص همراه باشد.
در واقع، نباید هر اتفاق معمولی را به عنوان پاسخ قطعی استخاره تفسیر کرد.
اگر استخاره انجام دادهاید، بهتر است نتیجه را در کنار عقل، تحقیق، مشورت و شرایط واقعی موضوع در نظر بگیرید.
برای نماز استخاره، زمان خاصی که در همه روشها الزامآور باشد، وجود ندارد.
میتوانید نماز را در زمانی که شرایط نماز فراهم است به جا آورید.
البته اگر در مورد زمان مناسب انجام یک نوع خاص از استخاره سؤال دارید، باید دستور همان روش را بررسی کنید؛ زیرا برخی شیوههای استخاره آداب و زمانهای خاصی دارند.
استخاره با نماز چه تفاوتی با استخاره با قرآن دارد؟
این دو روش را نباید یکی دانست.
استخاره با نماز
در نماز استخاره، فرد دو رکعت نماز میخواند و سپس از خداوند طلب خیر میکند.
استخاره با قرآن
در استخاره با قرآن، فرد پس از رعایت آداب مربوط، قرآن را میگشاید و با توجه به روش معتبر آن، از آیات برای تشخیص خیر و صلاح کمک میگیرد.
بنابراین عبارت «نماز استخاره» به خودی خود به معنای استخاره با قرآن نیست.
نماز استخاره ذات الرقاع چیست؟
یکی از روشهای خاص استخاره که در منابع شیعه مطرح شده، استخاره ذاتالرقاع است.
در این روش، شش برگه آماده میشود و روی سه برگه عبارت «افعل» و روی سه برگه «لا تفعل» نوشته میشود. سپس پس از انجام دو رکعت نماز و خواندن اذکار مربوط، برگهها مخلوط و طبق دستور مشخصی انتخاب میشوند.
بنابراین استخاره ذاتالرقاع با روش سادهای که فقط شامل دو رکعت نماز و دعای طلب خیر است، یکسان نیست.
آیا میتوان برای چند موضوع با یک نماز استخاره کرد؟
بهتر است موضوع استخاره کاملاً مشخص باشد.
برای مثال اگر بین خرید خانه و ازدواج مردد هستید، بهتر است موضوع هر استخاره جداگانه مشخص شود و برای هر تصمیم، مسئله به صورت روشن مطرح شود.
هدف استخاره، طلب خیر درباره یک تصمیم مشخص است؛ بنابراین مبهم کردن موضوع میتواند فهم نتیجه و تصمیمگیری را دشوار کند.
مهمترین نکات درباره نماز استخاره
اگر قصد دارید نماز استخاره بخوانید، این نکات را به خاطر داشته باشید:
- موضوع استخاره را دقیق مشخص کنید.
- ابتدا درباره موضوع تحقیق کنید.
- در امور واجب و حرام، استخاره را جایگزین حکم شرعی نکنید.
- از افراد آگاه و قابل اعتماد مشورت بگیرید.
- نماز را با آرامش و حضور قلب بخوانید.
- در نیت خود صادق باشید.
- انتظار دیدن خواب یا نشانه عجیب نداشته باشید.
- روش استخاره را با توجه به منبع معتبر انتخاب کنید.
- نتیجه استخاره را از مسائل قطعی و تغییرناپذیر زندگی تصور نکنید.
- در مسائل مهم، مانند ازدواج و معاملات بزرگ، بررسی واقعی شرایط را جدی بگیرید.
خلاصه روش نماز استخاره
اگر بخواهیم روش کلی را خیلی کوتاه بیان کنیم:
۱. موضوع موردنظر خود را مشخص کنید.
۲. نیت دو رکعت نماز استخاره کنید.
۳. دو رکعت نماز مانند نماز صبح بخوانید.
۴. پس از نماز، حمد و ثنای خداوند و صلوات بفرستید.
۵. از خداوند طلب خیر کنید.
۶. موضوع موردنظر خود را در دعا مشخص کنید.
۷. از خداوند بخواهید اگر کار برای شما خیر است، آن را آسان و مبارک کند و اگر خیر نیست، آن را از شما دور سازد.
جمعبندی؛ نماز استخاره چگونه است؟
اگر بخواهیم پاسخ سؤال «نماز استخاره چگونه است؟» را به صورت ساده بیان کنیم، نماز استخاره در یکی از روشهای رایج، دو رکعت نماز مستحبی است که پس از آن فرد از خداوند طلب خیر میکند.
در این نماز، بعد از حمد میتوان سورهای از قرآن خواند و پس از پایان نماز، دعای طلب خیر را به جا آورد.
نکته مهم این است که استخاره نباید جایگزین عقل، تحقیق و مشورت شود. بهویژه در تصمیمهای مهمی مانند ازدواج، ابتدا باید شرایط واقعی موضوع بهدقت بررسی شود و سپس در صورت باقی ماندن تردید، از خداوند طلب خیر کرد.
سوالات متداول نماز استخاره
نیت نماز استخاره چگونه است؟
نیت به قصد قربت انجام میشود و لازم نیست حتماً با زبان بیان شود.
آیا نماز استخاره برای ازدواج مناسب است؟
بله، ازدواج از جمله امور مهمی است که افراد ممکن است درباره آن طلب خیر کنند؛ اما استخاره نباید جایگزین تحقیق، شناخت و مشورت درباره طرف مقابل شود.
آیا بعد از نماز استخاره باید خواب ببینیم؟
خیر. دیدن خواب شرط استخاره نیست و نباید نتیجه استخاره را صرفاً بر اساس خواب تفسیر کرد.
آیا نماز استخاره همان استخاره با قرآن است؟
خیر. نماز استخاره یک روش جداگانه برای طلب خیر از خداوند است و استخاره با قرآن روش دیگری دارد.
آیا نماز استخاره را میتوان هر روز خواند؟
تعداد و تکرار استخاره باید با توجه به روش استخاره و نظر مرجع تقلید فرد بررسی شود. بهتر است فرد صرفاً به دلیل نارضایتی از نتیجه، بهطور مکرر استخاره نکند.
بهترین زمان برای نماز استخاره چه زمانی است؟
برای اصل نماز استخاره زمان واحدی که برای همه روشها الزامآور باشد وجود ندارد. مهمتر از زمان، رعایت شرایط نماز و انجام آن با نیت صحیح و توجه قلبی است.
