سوره تکویر یکی از سورههای عمیق و پرمفهوم قرآن کریم است که با بیان نشانههای قیامت و دگرگونیهای عظیم هستی آغاز میشود.
این سوره که در جزء سیام قرآن و در ترتیب نزول، هفتمین سوره مکی است، از آیات برجستهای درباره معاد، حقانیت وحی و عظمت قرآن سخن میگوید.
نام و مفهوم سوره تکویر
واژه «تکویر» از ریشه «کوّر» به معنای درهم پیچیدن و پوشاندن است.
«إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ» — یعنی «هنگامی که خورشید در هم پیچیده شود».
از همین رو، سوره به این نام شناخته میشود؛ اشارهای به دگرگونیهای عظیم در آغاز روز قیامت دارد.
ویژگیهای آماری سوره تکویر
| ویژگی | مقدار یا توضیح |
|---|---|
| شماره سوره در قرآن | ۸۱ |
| محل نزول | مکه |
| ترتیب نزول | هفتم |
| جزء قرآن | ۳۰ |
| تعداد آیات | ۲۹ |
| تعداد کلمات | ۱۰۴ |
| تعداد حروف | ۴۳۴ |
| نوع سوره | مُفصّلات (دارای آیات کوتاه) |
محتوای سوره تکویر
محتوای سوره تکویر را میتوان در دو بخش اصلی تقسیم کرد:
۱. نشانههای قیامت و دگرگونی هستی (آیات ۱ تا ۱۴)
در این بخش، خداوند از حوادثی سخن میگوید که در پایان دنیا رخ میدهد؛
از جمله:
- سقوط ستارگان،
- فروپاشی کوهها،
- و آشکار شدن اعمال انسانها در صحنه قیامت.
این توصیفها، ترسیمگر عظمت روز رستاخیز است که در آن، هر حقیقتی آشکار میشود.
۲. عظمت قرآن و فرستادهی الهی (آیات ۱۵ تا ۲۹)
در این بخش، قرآن کریم به وحی الهی و فرشتهی امین، جبرئیل اشاره میکند.
نکته تفسیری مهم
«وَإِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ» — «و آنگاه که وحوش (حیوانات) محشور شوند.»
علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، بر اساس این آیه و آیه ۳۸ سوره انعام نتیجه گرفته است که حیوانات نیز حشر دارند؛ یعنی در نظام عدل الهی، آنها نیز به نوعی بازگشت خواهند داشت، هرچند جزئیات آن بر ما پوشیده است.
آیات مشهور سوره تکویر
از آیات مشهور و تأثیرگذار این سوره، آیات ۸ و ۹ است:
«وَإِذَا الْمَوْءُودَةُ سُئِلَتْ * بِأَيِّ ذَنبٍ قُتِلَتْ»
(یعنی: و آنگاه که از دختر زندهبهگور شده پرسیده شود: به کدام گناه کشته شد؟)
این آیات به رسم جاهلی زندهبهگور کردن دختران اشاره دارد و نشانهای از عدالتخواهی، کرامت انسانی و نفی تبعیض جنسیتی در قرآن است.
دیدگاه تفسیری شیعه
- امام باقر(ع) فرمود: «منظور کسانی هستند که در راه محبت اهلبیت کشته میشوند.»
- امام صادق(ع) نیز فرمود: «این آیه درباره شهادت امام حسین(ع) و مظلومان راه حق نازل شده است.»
فضیلت و خواص قرائت سوره تکویر
| فضیلت یا خاصیت | توضیح |
|---|---|
| حفظ از رسوایی در روز قیامت | پیامبر(ص) فرمودند: کسی که این سوره را بخواند، خداوند او را از رسوایی روز حساب حفظ میکند. |
| درمان درد چشم | در برخی روایات آمده است که قرائت این سوره موجب تسکین چشم آسیبدیده است. |
| حفاظت از خیانت دیگران | خواندن این سوره، انسان را در پناه خدا از نیرنگ و خیانت مردم مصون میدارد. |
قرائت ماندگار سوره تکویر
یکی از مشهورترین قرائتهای جهان اسلام از این سوره، تلاوت روحنواز عبدالباسط محمد عبدالصمد است که در سال ۱۹۵۶ میلادی، در مراسم ترحیم مادر «فیصل دوم» پادشاه وقت عراق در بغداد اجرا شد.
در ایران نیز، این قرائت با نام قرائت سوره تکویر عبدالباسط شناخته میشود و معمولاً در هنگام اعلام درگذشت افراد از رسانهها پخش میگردد.
نتیجهگیری
سوره تکویر از سورههای تأثیرگذار مکی است که با زبان تصویر و استعاره، حوادث قیامت، عدالت الهی و وحی قرآنی را به زیباترین شکل ممکن بیان میکند.
پرسشهای متداول
سوره تکویر چند آیه دارد؟
این سوره ۲۹ آیه، ۱۰۴ کلمه و ۴۳۴ حرف دارد و از سورههای مکی قرآن است.
معنای واژه تکویر چیست؟
تکویر به معنای در هم پیچیده شدن است و به پوشیده شدن نور خورشید در روز قیامت اشاره دارد.
آیات مشهور سوره تکویر کداماند؟
آیات ۸ و ۹ درباره زندهبهگور شدن دختران در جاهلیت از مشهورترین آیات این سوره هستند.
محتوای کلی سوره تکویر درباره چیست؟
درباره دگرگونیهای قیامت، وحی الهی، حقانیت قرآن و عدالت خداوند در برابر ستمگران.
