سوره مطففین هشتاد و سومین سوره قرآن کریم و آخرین سوره از سورههای مکی است که در جزء سیام قرآن جای گرفته است.
این سوره با محوریت کمفروشی و حقالناس، انسانها را به رعایت عدالت در معاملات و دوری از گناه فرا میخواند و همچنین به قیامت و سرنوشت ابرار و فجار اشاره میکند.
نامگذاری سوره
واژه «مُطففین» به معنای کمفروشان است و از نخستین آیه سوره گرفته شده است.
نام دیگر این سوره تطفیف نیز آمده که مصدر «مطففین» است.
هدف نامگذاری، اشاره به رفتار ناپسند کمفروشان و گناه آنها است که در قیامت با عذاب الهی روبهرو میشوند.
محل و ترتیب نزول
- برخی مفسران معتقدند که هشت آیه پایانی این سوره مدنی هستند و با مضامین آیات مکی و مدنی مرتبطاند.
- در چینش کنونی مصحف، سوره مطففین هشتاد و سومین سوره و در جزء سیام قرآن قرار دارد.
ویژگیهای آماری سوره مطففین
| ویژگی | مقدار یا توضیح |
|---|---|
| شماره سوره در قرآن | ۸۳ |
| محل نزول | مکه |
| جزء قرآن | ۳۰ |
| تعداد آیات | ۳۶ |
| تعداد کلمات | ۱۶۹ |
| تعداد حروف | ۷۵۱ |
| نوع سوره | مفصلات (دارای آیات کوتاه) |
محتوای سوره مطففین
۱. حکم فقهی کمفروشی و نادیده گرفتن حقوق دیگران (آیات ۱-۶)
آیات ابتدایی، کمفروشی و کم دادن حقوق مردم در معاملات را مذمت میکنند.
این آیات هشدار میدهند که کمفروشی نه تنها حرام است بلکه موجب عذاب در قیامت خواهد شد.
۲. انکار قیامت و نتیجه گناه (آیات ۷-۲۸)
در این بخش، سوره مطففین به افرادی اشاره دارد که قیامت و حساب اعمال را انکار میکنند.
- تمسخر مؤمنان توسط کافران
- غفلت از عدالت و عبادت
این رفتارها باعث میشود فرد به گناه بسیار و فساد قلب کشیده شود.
۳. سرنوشت ابرار، فجار و مقربان (آیات ۲۹-۳۶)
- فجار: تکذیبکنندگان قیامت که در گناهان افراط دارند.
- ابرار: نیکوکارانی که بهرهمند از نعمتها و قرب الهیاند.
- مقربان: کسانی که مقامشان از همه ابرار بالاتر و اهل یقیناند.
این بخش بر تأثیر اعتقاد به قیامت و پاداش و عذاب الهی تأکید دارد.
شأن نزول
- آیات اولیه درباره کمفروشان مدینه نازل شدهاند تا آنان را از گناه بازدارند.
آیات مشهور سوره مطففین
- آیات پایانی درباره ابرار و پاداش آنان در قیامت.
- آیه ۳۰: «وَإِذا مَرُّوا بِهِمْ یَتَغامَزُونَ» — اشاره به مسخره کردن مؤمنان توسط کافران و توجه به عاقبت نیکان.
فضیلت و خواص قرائت سوره مطففین
| فضیلت | توضیح |
|---|---|
| نوشیدنی پاک قیامت | خواندن این سوره موجب سیراب شدن از نوشیدنی پاک و خالص در روز قیامت میشود. |
| حفظ از آتش دوزخ | قرائت سوره در نمازهای واجب یا مستحب، انسان را از آتش دوزخ در امان میدارد. |
| برکت و امنیت در زمین | طبق تفسیر البرهان، خواندن سوره بر هر چیزی موجب حفاظت از شر و آفات میشود. |
| توجه به عدالت و حق الناس | سوره مطففین انسان را به رعایت حقوق دیگران و پرهیز از کمفروشی فرا میخواند. |
نتیجهگیری
سوره مطففین با محوریت کمفروشی، انکار قیامت و توجه به اعمال انسان، اخلاق، عدالت و توجه به آخرت را به بهترین شکل بیان میکند.
تلاوت و تدبر در این سوره، موجب افزایش ایمان، پرهیز از ظلم و غفلت و آمادگی برای روز رستاخیز میشود.
پرسشهای متداول
۱. سوره مطففین چند آیه دارد؟
این سوره ۳۶ آیه، ۱۶۹ کلمه و ۷۵۱ حرف دارد و از سورههای مکی قرآن است.
۲. معنای مطففین چیست؟
مطففین به معنای کمفروشان و کسانی است که حقوق مردم را در معاملات کم میکنند.
۳. پیام اخلاقی این سوره چیست؟
تأکید بر عدالت، رعایت حقوق دیگران، دوری از گناه و توجه به قیامت و پاداش و عذاب الهی است.
۴. فضیلت تلاوت سوره مطففین چیست؟
تلاوت این سوره موجب نوشیدنی پاک در قیامت، حفظ از آتش دوزخ و امنیت در دنیا میشود.
